Το Art Therapy βοηθά προσφυγόπουλα από την Ουκρανία να βρουν ηρεμία, αυτοπεποίθηση και αίσθηση του ανήκειν

  

Στην αίθουσα του σχολείου Laagna Gymnasium στο Ταλίν, τέσσερα παιδιά από την Ουκρανία — η Nastya, η Dasha, η Sasha και ο David — κάθονται γύρω από ένα τραπέζι γεμάτο ακρυλικά χρώματα, ξυλομπογιές, ψαλίδια και βαζάκια με μπλε νερό. Με αργές, προσεκτικές κινήσεις γεμίζουν τα χαρτιά τους με σχήματα και χρώματα. Η διαδικασία μοιάζει απλή, όμως για τα παιδιά αυτά αποτελεί μια βαθιά θεραπευτική εμπειρία.

Οι συνεδρίες  Art Therapy οργανώνονται από τη ΜΚΟ Mondo, εταίρο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Η μέθοδος επιτρέπει στα παιδιά να εκφράσουν συναισθήματα που δύσκολα μπορούν να πουν με λόγια — φόβο, άγχος, νοσταλγία, ανασφάλεια.

«To art Therapy με έκανε πιο ήρεμη και πιο σίγουρη. Όταν φοβάμαι, θυμάμαι τις ασκήσεις και νιώθω καλύτερα», λέει η 12χρονη Sasha, που έφτασε στην Εσθονία την άνοιξη του 2022 μαζί με τη μητέρα, τη θεία και τον ξάδελφό της.

Προσφυγικά παιδιά που αναζητούν σταθερότητα

Ο πόλεμος και ο αναγκαστικός εκτοπισμός αφήνουν βαθιά ψυχικά αποτυπώματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι οι πρόσφυγες εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και μετατραυματικού στρες σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. To Art Therapy λειτουργεί ως ασφαλής, μη λεκτικός τρόπος επεξεργασίας τραυματικών εμπειριών.

«Με τα τραύματα είναι συχνά πιο εύκολο να εκφραστείς χωρίς λόγια. Η τέχνη είναι ένας ήπιος τρόπος να δεις τα συναισθήματά σου από απόσταση», εξηγεί η art therapist Tatjana Pavlova. «Στα παιδιά, η ομαδική δημιουργία ενισχύει και την αίσθηση του ανήκειν — μια βασική ανθρώπινη ανάγκη που επηρεάζει άμεσα την ευημερία».

Η Εσθονία από χώρα με λίγους πρόσφυγες σε χώρα υποδοχής

Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, περισσότεροι από 70.000 Ουκρανοί πρόσφυγες έχουν φτάσει στην Εσθονία, εκ των οποίων περίπου 42.000 παραμένουν στη χώρα. Η Mondo, με τη στήριξη της UNHCR, υλοποιεί από το 2023 εκπαιδευτικά προγράμματα για ενήλικες και παιδιά, ενώ παράλληλα ενσωματώνει Ουκρανούς εκπαιδευτικούς στην τοπική αγορά εργασίας μέσω της Mondo Ukrainian Academy.

Το 2024, λόγω της αυξημένης ανάγκης ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, η Mondo εισήγαγε την art therapy στο πρόγραμμά της, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Ταλίν και επαγγελματίες θεραπευτές. Η ανταπόκριση ήταν άμεση και θετική.

«Στην αρχή τα παιδιά ήταν ντροπαλά. Σιγά-σιγά άρχισαν να ανοίγονται, να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να αναπτύσσουν καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες», σημειώνει ο Meelis Niine, επικεφαλής του προγράμματος στη Mondo.

Μικρές δημιουργίες, μεγάλα βήματα

Μέχρι σήμερα, 215 παιδιά πρόσφυγες έχουν συμμετάσχει στις συνεδρίες. Η 11χρονη Anastasia από το Χμελνίτσκι λέει πως η τέχνη τη βοηθά να διαχειρίζεται τον θυμό και το άγχος της. «Όταν είμαι θυμωμένη, ζωγραφίζω και νιώθω καλύτερα», λέει, δείχνοντας μια φωτογραφία από ένα πράσινο πλαστικό “εξωγήινο” που έπλασε σε μια από τις συνεδρίες.

Η art therapist Tatjana βλέπει καθημερινά την πρόοδο: «Πολλά παιδιά έρχονται ανήσυχα. Στο τέλος της συνεδρίας λένε: “Μου πέρασε, νιώθω καλύτερα”. Αυτό είναι το σημαντικότερο».

πηγή: https://www.unhcr.org/