Η νέα εποχή της θεραπείας μέσω τέχνης: τι δείχνουν οι σύγχρονες έρευνες

Καθώς η θεραπεία μέσω τέχνης εξελίσσεται και αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη παρουσία στα συστήματα ψυχικής υγείας διεθνώς, ο κλάδος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, η συζήτηση δεν αφορά πλέον το αν η θεραπεία μέσω τέχνης είναι αποτελεσματική, αλλά πώς, σε ποιους, υπό ποιες συνθήκες και γιατί λειτουργεί. Τα ερωτήματα αυτά απαιτούν πιο σύνθετες μεθοδολογίες, υψηλή ηθική ευαισθησία και προσήλωση στις πραγματικές ανάγκες των θεραπευόμενων.

Η συζήτηση επαναφέρει στο προσκήνιο την έννοια του «τρίτου χεριού» της Edith Kramer, δηλαδή τον ρόλο του θεραπευτή που υποστηρίζει διακριτικά τη δημιουργική διαδικασία χωρίς να αλλοιώνει την αυθεντικότητά της. 

Η συμβολή των νευροεπιστημών

Τα τελευταία χρόνια, η θεραπεία μέσω τέχνης έχει στραφεί δυναμικά προς τις νευροεπιστήμες. Έννοιες όπως η νευροπλαστικότητα, το default mode network και η διασωματική επίγνωση προσφέρουν νέα εργαλεία κατανόησης της θεραπευτικής διαδικασίας. Έρευνες δείχνουν ότι διαφορετικά υλικά —όπως είναι ο πηλός, οι υδατογραφίες ή το κολάζ— ενεργοποιούν διαφορετικά νευρωνικά κυκλώματα που σχετίζονται με τη ρύθμιση συναισθημάτων και τη σωματοαισθητηριακή ολοκλήρωση.

Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έρευνα πρέπει να προχωρήσει πέρα από την απλή καταγραφή εγκεφαλικών αλλαγών και να εξετάσει πώς αυτά τα ευρήματα μπορούν να μετατραπούν σε πρακτικές θεραπευτικές αποφάσεις, ειδικά για άτομα με τραύμα ή νευροαναπτυξιακές δυσκολίες.

Πώς επιτυγχάνεται η θεραπευτική αλλαγή

Παρά τα αυξανόμενα δεδομένα για την αποτελεσματικότητα της θεραπείας μέσω τέχνης σε συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και τραύματος, παραμένει ζητούμενο η κατανόηση του πώς επιτυγχάνεται η αλλαγή. Νεότερες μελέτες εξετάζουν μηχανισμούς όπως:

• η αφήγηση και η αναδόμηση προσωπικών ιστοριών,

• η σωματοαισθητηριακή ρύθμιση,

• η ενεργοποίηση συστημάτων νευρώνων-καθρεφτών,

Οι ειδικοί τονίζουν την ανάγκη για έρευνα που θα εξετάζει όχι μόνο τη μείωση συμπτωμάτων, αλλά και την ενίσχυση της σχέσης, την αναδόμηση της ταυτότητας και την καλλιέργεια της δημιουργικής χαράς.

πηγή: Journal of the American Art Therapy Association