Η τέχνη αποδεδειγμένα ωφελεί την υγεία: Μεγάλης κλίμακας μελέτες επιβεβαιώνουν τα οφέλη

Η ιδέα ότι η Tέχνη κάνει καλό στην Yγεία δεν είναι πλέον απλώς μια πολιτιστική πεποίθηση. Tα στατιστικά δεδομένα το επιβεβαιώνουν. Σύμφωνα με νέες αναλύσεις μεγάλης κλίμακας, η ενεργή συμμετοχή στις τέχνες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο κατάθλιψης, να βελτιώσει τη μνήμη, να μειώσει το άγχος και να συμβάλει στη μακροζωία.

 Η επιστήμη πίσω από τα οφέλη της τέχνης

Η καθηγήτρια ψυχοβιολογίας και επιδημιολογίας Daisy Fancourt (University College London) έχει ανεβάσει τη μελέτη των επιδράσεων της τέχνης στην υγεία σε επίπεδο στατιστικής αξιοπιστίας που δύσκολα αμφισβητείται.

Η προσέγγισή της βασίζεται σε μεγάλες επιδημιολογικές cohort μελέτες, οι οποίες παρακολουθούν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους επί δεκαετίες. Αυτές οι βάσεις δεδομένων περιλαμβάνουν λεπτομερή στοιχεία για την υγεία, την ψυχολογία, την εκπαίδευση, την οικονομική κατάσταση και τον τρόπο ζωής.

Το κρίσιμο εύρημα: επτά από τις μεγαλύτερες μελέτες περιείχαν και δεδομένα για τη συμμετοχή των ανθρώπων στις τέχνες — από επισκέψεις σε μουσεία και χορό, μέχρι ζωγραφική, μουσική, ποίηση και θέατρο.

 Η μελέτη που άλλαξε τα δεδομένα

Η κ.Fancourt ανέλυσε στοιχεία από την English Longitudinal Study of Ageing, η οποία παρακολουθεί πάνω από 12.000 άτομα άνω των 50 ετών από το 2002.

Εντόπισε 2.148 άτομα χωρίς ιστορικό κατάθλιψης και διαπίστωσε ότι όσοι συμμετείχαν σε πολιτιστικές δραστηριότητες εμφάνισαν 50% χαμηλότερο ποσοστό κατάθλιψης σε σχέση με όσους δεν συμμετείχαν.

Ακόμη και όταν συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως εισόδημα, κοινωνικότητα και γενική υγεία, το αποτέλεσμα παρέμεινε ισχυρό:

– 35% των πολιτιστικά μη ενεργών ανέπτυξαν κατάθλιψη μέσα στη δεκαετία

– 23% των πολιτιστικά ενεργών εμφάνισαν συμπτώματα

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν το 2019 και έκτοτε επιβεβαιώθηκαν από μελέτες σε εκατομμύρια ανθρώπους διεθνώς.

 Τέχνη και σώμα – τι δείχνουν οι βιολογικές μετρήσεις

Η ενεργή ενασχόληση με την τέχνη έχει μετρήσιμες επιδράσεις στο σώμα:

– μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης (ορμόνη του στρες)

– αυξάνει τα επίπεδα ντοπαμίνης, ενισχύοντας τη μνήμη

– μειώνει την αρτηριακή πίεση

– καταπραΰνει κρίσεις πανικού και συμπτώματα PTSD

– ενεργοποιεί τμήματα του εγκεφάλου που έχουν «σιωπήσει» λόγω άνοιας

Σε πείραμα του King’s College London, 50 εθελοντές εμφάνισαν εντονότερες θετικές βιολογικές αντιδράσεις όταν κοιτούσαν αυθεντικούς πίνακες Van Gogh και Gauguin σε μουσείο, σε σχέση με αναπαραγωγές σε ουδέτερο περιβάλλον.

 Η «θεραπεία μέσω τέχνης» ως δημόσιο αγαθό

Στο νέο βιβλίο της, Art Cure: The Science of How the Arts Transform Our Health, η Fancourt τονίζει ότι για να ωφεληθούμε από την τέχνη πρέπει να συμμετέχουμε ενεργά:

– να ακούμε μουσική με προσοχή

– να ζωγραφίζουμε ή να σχεδιάζουμε

– να συμμετέχουμε σε θεατρικές δράσεις

– να στεκόμαστε μπροστά σε ένα έργο τέχνης αρκετή ώρα ώστε να το «δούμε» πραγματικά

Εκφράζει επιφυλάξεις για το πόσο ωφέλιμη είναι η παρακολούθηση τέχνης αποκλειστικά μέσω οθόνης.

Η διεθνής αναγνώριση και ο ρόλος του WHO

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) στηρίζει από το 2019 την έρευνα για την τέχνη και την υγεία και έχει ορίσει τη Fancourt ως διευθύντρια του Collaborating Centre for Arts and Health.

Το θέμα της ανάγκης για κρατική υποστήριξη των τεχνών αποτέλεσε κεντρικό άξονα της Healing Arts Week στη Νέα Υόρκη, σε συνεργασία με το Guggenheim Museum και το Jameel Arts & Health Lab.