Art therapy χωρίς εμπόδια: Πρόγραμμα Arts in Recovery αλλάζει ζωές μέσα από τη δημιουργία

Στη Νιούκαστλ της Νέας Νότιας Ουαλίας, ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα art therapy προσφέρει χώρο ασφάλειας, έκφρασης και ανάρρωσης σε ανθρώπους με ψυχικές δυσκολίες. Το Arts in Recovery λειτουργεί χωρίς κόστος, χωρίς παραπεμπτικό και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια, επιτρέποντας στους συμμετέχοντες να δημιουργήσουν ελεύθερα και να συνδεθούν με επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε μη κλινικό περιβάλλον.

 Από τη σιωπή στη δημιουργία

Σε ένα στούντιο τέχνης στη Νιούκαστλ, η 23χρονη Halo φτιάχνει χειροποίητες χάντρες από πηλό — μια δραστηριότητα που πριν από τέσσερα χρόνια θα ήταν αδύνατη λόγω σοβαρής ψυχικής ασθένειας. «Όταν πρωτοήρθα, ήμουν σχεδόν μη λεκτική… τώρα μιλάω με ανθρώπους», λέει. Για μεγάλο διάστημα, ο πατέρας της δεν μπορούσε να φύγει από το πλευρό της. Σήμερα, η Halo νιώθει ασφαλής και ανεξάρτητη μέσα στο εργαστήριο. Από το 2022 συμμετέχει στα μηνιαία εργαστήρια Arts in Recovery, τα οποία αποτελούν βασικό κομμάτι της ανάρρωσής της. «Είναι από τα λίγα μέρη όπου δεν με κάνουν να νιώθω ‘φρικιό’. Με βοηθά να νιώθω ασφαλής και χαρούμενη», λέει.

 Ένα μοντέλο χωρίς εμπόδια και χωρίς κόστος

Το Arts in Recovery λειτουργεί από το 2010 ως κοινοτικό, μη κερδοσκοπικό πρόγραμμα ψυχικής υγείας. Περισσότεροι από 5.000 συμμετέχοντες έχουν περάσει από το στούντιο από την πρώτη ημέρα λειτουργίας του.

Σε αντίθεση με άλλα προγράμματα art therapy στη Νέα Νότια Ουαλία, δεν συνδέεται με το NDIS, δεν απαιτεί παραπεμπτικό και δεν έχει κόστος συμμετοχής. Το μοντέλο «ανοιχτής πόρτας» επιτρέπει στους συμμετέχοντες να έρχονται όσο συχνά θέλουν και να αλληλεπιδρούν με επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε ένα περιβάλλον χωρίς κλινική πίεση.

Ο εργοθεραπευτής Alan Johnson, δημιουργός του προγράμματος και συντονιστής σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Νιούκαστλ, τονίζει: «Δεν υπάρχει ιεραρχία ανάμεσα σε όσους τρέχουν τα τραπέζια και τους συμμετέχοντες. Αν πρέπει να πληρώσουν ή να υπογράψουν, δημιουργούνται εμπόδια. Εδώ μπορούν να είναι ο εαυτός τους».

Ένα ασφαλές, χαλαρό περιβάλλον δημιουργίας

Οι συμμετέχοντες καθοδηγούνται από εθελοντές όπως η Annette Squires, βοηθός εργοθεραπείας. «Έχουμε διαφορετικά τραπέζια: πηλός, μωσαϊκά ή απλώς ελεύθερη δημιουργία. Είναι ένα χαλαρό, ασφαλές περιβάλλον όπου μπορείς να φτιάξεις ό,τι θέλεις», λέει.

Το πρόγραμμα λειτουργεί χάρη σε ιδιωτικές δωρεές και υλικά που προσφέρουν τοπικοί καλλιτέχνες και μέλη της κοινότητας. Η Squires, εθελόντρια επί οκτώ χρόνια, έχει δει την επίδραση της τέχνης στην ψυχική ανάρρωση: «Η δημιουργία χτίζει αυτοπεποίθηση — όχι μόνο στις καλλιτεχνικές δεξιότητες, αλλά και στη σύνδεση με άλλους ανθρώπους».

 Από συμμετέχων σε υποστηρικτής ψυχικής υγείας

Ο Cam Smith είναι ένας από τους ανθρώπους που άλλαξαν πορεία ζωής χάρη στο πρόγραμμα. Μετά από νοσηλεία για ψυχική υγεία, ανακάλυψε την αγάπη του για την τέχνη και άρχισε να συμμετέχει στα εργαστήρια. Σήμερα εργάζεται ως peer support worker, αλλά συνεχίζει να πηγαίνει στα εργαστήρια κάθε μήνα. «Ακόμη κι αν δεν δούλευα, θα ερχόμουν. Είναι ο βασικός τρόπος με τον οποίο δουλεύω ως peer worker», λέει.

 Διεθνές ενδιαφέρον για το μοντέλο

Το Arts in Recovery έχει αρχίσει να προσελκύει διεθνή προσοχή. Ομάδα εργοθεραπευτών από το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε συζητήσεις με τον Johnson για πιθανή εφαρμογή του μοντέλου στο βρετανικό σύστημα υγείας.

ΠΗΓΗ:https://www.abc.net.au/

ABC Newcastle: Laurise Dickson